AlainShow — Solèy Débat

KiltiSeptember 2, 2026

Andremann Pierre, yon pitit Leyogàn nan Kanada, rakonte dechoukay ak memwa ayisyen nan Pitit Demanbre

Pibliye an 2024, Pitit Demanbre se yon woman an kreyòl ki mennen lektè a ant fanmi, tradisyon, migrasyon ak rechèch gerizon, ak rasin li nan Leyogàn.

Alain Mackendy Joseph

Kontribitè

ALAINSHOW | KILTI AK LITERATI Malgre Andremann Pierre ap viv nan peyi Kanada depi plizyè ane, distans pa rive efase lyen ki mare li ak peyi li, kilti li ak rasin li nan Leyogàn. Se memwa sa yo, ansanm ak reyalite sosyal pèp ayisyen an, ki enspire li ekri Pitit Demanbre, yon liv an kreyòl ki mennen lektè a nan yon vwayaj ant fanmi, tradisyon, soufrans, migrasyon ak rechèch gerizon. Pibliye anba dwa otè an 2024, Pitit Demanbre se yon zèv Andremann Pierre, avèk Jean-Rony Cinéus kòm editè. Se otè a tou ki reyalize ilistrasyon liv la. Yon istwa ki pran rasin nan Leyogàn Istwa a kòmanse nan anviwònman Leyogàn, espesyalman nan lokalite Plaslò, kote lektè a antre nan lavi Jaki, youn nan pitit Gangan Nason. Atravè pèsonaj sa yo, Andremann Pierre dekri yon kominote kote fanmi, vwazinaj, relijyon, Vodou, pouvwa, jalouzi ak sekrè ap kwaze. Premye chapit la prezante Gangan Nason, yon pèsonaj ki gen tè, enfliyans ak anpil relasyon. Yo rele li tou “Gangan Fanm” akoz repitasyon li genyen nan zafè relasyon santimantal. Lakou li sèvi kòm espas rasanbleman, seremoni, ekonomi ak rankont ant plizyè kategori moun. Men, dèyè aparans abondans lan, gen konfli ak blesi. Jaki grandi nan yon anviwònman kote li sibi presyon, jalouzi ak imilyasyon. Eksperyans sa yo pouse li reve yon lavi diferan ak sa li te konnen anba peristil papa li. Li kite Plaslò pou l al viv nan vil Leyogàn, kote li louvri yon ti boutik epi li kòmanse vann manje. Maladi, lamizè ak aksè ak swen Se nan nouvo anviwònman sa a Jaki rankontre Dodo, yon jèn elèv serye ki reprezante gwo espwa manman li, Meprizàn. Kontrèman ak frè li Lele, ki plis enterese nan foutbòl ak lavi nan lari, Dodo toujou gen liv ak kaye nan men li. Lè Dodo tonbe malad, fanmi an twouve li devan yon reyalite anpil fanmi ayisyen konnen: yo pa gen ase lajan pou mennen yon moun lopital. Pandan maladi a ap vin pi grav, kèk moun ap chèche esplikasyon nan jalouzi, fòs mistik ak konfli fanmi. Jaki, li menm, ensiste pou timoun nan jwenn swen medikal. Pati sa a mete yon kestyon sosyal enpòtan sou tab la: konbyen moun ann Ayiti ki pèdi lavi yo paske yo pa gen mwayen pou jwenn swen nan bon moman? Yon woman ki travèse plizyè jenerasyon Pitit Demanbre genyen 21 chapit. Istwa a pa rete sèlman sou lavi Jaki ak Dodo. Li devlope atravè maryaj, lanmò, pèsekisyon relijye, aksidan, relasyon familyal, emigrasyon ak maladi. Pami gwo sijè liv la abòde, genyen: - plas Vodou ak tradisyon nan sosyete ayisyen an; - konfli ant kwayans tradisyonèl ak relijyon; - povrete ak feblès sistèm swen sante a; - lanmò ak dezentegrasyon fanmi; - abi sou timoun; - egzil ak adaptasyon aletranje; - retou nan peyi natal; - medsin tradisyonèl ak remèd fèy; - konsekans chanjman politik sou lavi sitwayen yo. Liv la travèse tou yon moman politik enpòtan nan istwa Ayiti: tonbe Jean-Claude Duvalier ak retou kèk Ayisyen ki t ap viv ann egzil. Evènman sa yo antre nan chemen pèsonaj yo epi montre kijan gwo boulvèsman politik kapab chanje lavi moun òdinè. Ant reyalite sosyal ak eleman mistik Andremann Pierre mete medsin modèn, remèd tradisyonèl, Vodou ak lafwa relijye fas ak fas. Men, kèk evènman ki prezante nan woman an tankou gerizon kansè atravè remèd fèy dwe konprann kòm eleman naratif nan zèv la, pa kòm konsèy medikal oswa yon verite syantifik ki etabli. Distans sa a enpòtan paske yon woman gen dwa sèvi ak senbòl, kwayans ak eksperyans pèsonaj li yo san li pa oblije prezante yo kòm prèv medikal. Kisa tit Pitit Demanbre a vle di? Tit la pote yon imaj fò. Li ka fè referans ak timoun ak fanmi lavi, lamizè, lanmò ak migrasyon gaye atravè plizyè peyi. Li ka tradui tou yon Ayiti ki wè pitit li yo separe ak tè kote lonbrik yo antere a. Menm lè kèk ladan yo pati, memwa yo rete kole ak lakou, tradisyon, lang ak istwa peyi a. Se nan sans sa a eksperyans Andremann Pierre kòm yon moun ki soti Leyogàn epi ki ap viv Kanada bay liv la yon dimansyon espesyal: ekri a tounen yon fason pou konsève rasin li epi transmèt yon pati nan memwa kolektif ayisyen an. Yon kontribisyon nan literati kreyòl la Lè yon otè chwazi ekri yon woman an kreyòl, li ede bay lang nan plis plas nan pwodiksyon literè a. Men, valè yon liv pa chita sèlman sou sijè li oswa sou lang li itilize. Li chita tou sou kalite koreksyon, estrikti istwa a, devlopman pèsonaj yo ak presizyon istorik li. Pitit Demanbre prezante yon materyèl sosyal ak kiltirèl ki rich. Yon travay koreksyon lengwistik ak editoryal ap kapab rann tèks la pi klè, pi solid epi pi aksesib pou yon pi gwo piblik, san li pa retire vwa natirèl otè a. Avèk zèv sa a, Andremann Pierre montre yon moun kapab viv byen lwen peyi li san li pa sispann pote memwa li. Pitit Demanbre se yon retou literè nan lakou, nan istwa ak nan kontradiksyon sosyete ayisyen an. Tit liv la: Pitit Demanbre Otè: Andremann Pierre Editè: Jean-Rony Cinéus Ilistrasyon: Andremann Pierre Dwa otè: © 2024 Andremann Pierre Lang: Kreyòl ayisyen Remak AlainShow: Atik sa a baze sou enfòmasyon biyografik ak ekstrè maniskri otè a te kominike. Entèpretasyon sou tèm liv la pa ranplase deklarasyon dirèk otè a.

Kòmantè

  • Poko gen kòmantè. Se ou k ap premye a.
← Retounen lakay