AYITI AP RELE PWOFESYONÈL SANTE LI YO TOUNEN: YON LOPITAL VIZE AYISYEN KI TE SOU TPS OZETAZINI

Nan mitan ensètitid sou TPS Ozetazini, Higgins Brothers Surgicenter for Hope nan Fonds-Parisien ap chèche rekrite pwofesyonèl sante ayisyen pou yo retounen travay ann Ayiti. AlainShow analize sa ki ta ka chanje ekwasyon an.

# AYITI AP RELE PWOFESYONÈL SANTE LI YO TOUNEN: YON LOPITAL VIZE AYISYEN KI TE SOU TPS OZETAZINI **ALAINSHOW NEWS | SANTE • DYASPORA • MIGRASYON** Nan mitan gwo ensètitid ki antoure avni plizyè milye Ayisyen ki te benefisye Temporary Protected Status (TPS) Ozetazini, yon inisyativ ann Ayiti ap ouvri yon lòt kalite deba: E si yon pati nan pwofesyonèl ayisyen ki te bati eksperyans yo nan sistèm sante ameriken an ta jwenn opòtinite pou mete konesans sa yo nan sèvis Ayiti? Dapre yon nouvèl *The Haitian Times* rapòte, yon etablisman medikal ann Ayiti ap chèche rekrite pwofesyonèl sante ayisyen ki te benefisye TPS Ozetazini e ki gen eksperyans nan domèn medikal. ## YON LOPITAL KI DEJA AP TRAVAY NAN YON ZÒN DIFISIL Dapre pwòp enfòmasyon Higgins Brothers Surgicenter, sant lan bay sèvis chirijikal ak swen ijans 24 sou 24, 7 jou sou 7 nan rejyon an. Li genyen twa sal operasyon ak ijans epi li sèvi yon popilasyon lokal ki gen trè kèk lòt opsyon pou jwenn swen chirijikal. Sant lan sèvi tou kòm yon espas fòmasyon pou pwofesyonèl medikal ayisyen. Dokiman òganizasyon an montre sant lan ak klinik li yo anplwaye anviwon 70 manm pèsonèl ayisyen — doktè, enfimyè ak lòt pwofesyonèl medikal — epi yo pran swen plis pase 20,000 pasyan chak ane. Sa fè nouvèl rekritman an pi enpòtan pase yon senp òf travay. Li kapab reprezante yon eksperyans sou fason Ayiti ta ka kòmanse rekipere yon pati nan kapital imen li pèdi aletranje. ## SOTI NAN “BRAIN DRAIN” POU RIVE NAN “BRAIN GAIN”? Pandan plizyè dizèn ane, Ayiti pèdi pwofesyonèl li yo. Doktè ale. Enfimyè ale. Enjenyè ale. Teknisyen ale. Pwofesè ale. Pwofesyonèl sa yo pa sèlman kite peyi a ak diplòm yo. Yo pase plizyè ane aletranje, kote anpil ladan yo jwenn nouvo fòmasyon, nouvo teknik, nouvo disiplin travay ak eksperyans nan sistèm ki gen plis mwayen. Se sa ekonomis yo rele souvan *brain drain* — migrasyon kapital imen. Men si yon pati nan pwofesyonèl sa yo ta retounen ak eksperyans yo, Ayiti ta kapab eseye transfòme *brain drain* sa an *brain gain*. ## MEN RETOUNEN AYITI PA KA SÈLMAN YON KESYON PATRIYOTIS Se la AlainShow vle mete yon kestyon ki pi difisil. Li fasil pou di yon enfimyè: “Peyi ou bezwen ou, retounen sèvi li.” Men kisa peyi a ofri pwofesyonèl la? Sekirite? Salè ki pèmèt li viv? Asirans? Lojman? Transpò? Lekòl pou pitit li? Materyèl pou travay? Pwoteksyon sou wout pou ale travay? Sa yo pa kestyon teyorik. Nasyonzini te deja dokimante ke anplwaye Higgins Brothers Surgicenter te rapòte ka kote chirijyen, doktè ak enfimyè te sibi kout zam, vòl oswa kidnaping pandan yo t ap deplase pou ale travay nan zòn nan. Se yon rapèl brutal sou kondisyon pwofesyonèl sante yo kapab rankontre. Kidonk: patriyotis pa kapab ranplase sekirite. ## GEN YON DETAY KI KA CHANJE EKWASYON AN: SALÈ Enfòmasyon ki soti nan rapò sou rekritman an endike pozisyon pwofesyonèl ki pi mande yo ta kapab ofri anviwon 2,000 rive 4,000 dola ameriken pa mwa, selon pozisyon ak kalifikasyon. Si kondisyon sa yo konfime dirèkteman nan òf travay lopital la, se yon eleman enpòtan anpil. Paske pou konvenk yon pwofesyonèl ki pase plizyè ane Ozetazini retounen ann Ayiti, diskou sou lanmou peyi sèlman pap sifi. Fòk gen yon kontra ekonomik serye. ## TPS PA DWE TOUNEN YON POLITIK DEPÒTASYON TALAN Gen yon lòt kestyon AlainShow vle mete devan otorite ayisyen yo. Si plizyè milye Ayisyen ki te travay Ozetazini vin oblije chèche lòt solisyon legal oswa pwofesyonèl, èske Leta ayisyen genyen yon plan pou kapital imen sa? Imajine sèlman: 500 enfimyè; 200 teknisyen medikal; 100 pwofesyonèl IT; 100 elektrisyen; 100 mekanisyen; 100 pwofesè; 50 enjenyè; 50 antreprenè. Si moun sa yo retounen san okenn estrikti pou resevwa yo, peyi a kapab wè sa tankou yon kriz. Men si gen yon politik travay, envestisman, lojman, sekirite ak finansman antrepriz ki prepare pou yo, menm mouvman migratwa a kapab pwodwi yon lòt rezilta. ## MEN YON LOPITAL PA KA REZOUD PWOBLÈM NAN POU KONT LI Inisyativ Higgins Brothers la enteresan. Men nou pa dwe egzajere siyifikasyon li. Yon sèl lopital pa kapab absòbe kantite pwofesyonèl ayisyen ki kapab afekte pa chanjman nan politik migratwa ameriken. Se Leta ayisyen ki ta dwe reflechi sou yon pwogram nasyonal: “Retour des Compétences Haïtiennes.” Yon sistèm kote pwofesyonèl diaspora ki vle retounen kapab enskri konpetans yo: medsin, enfimyè, jeni, teknoloji, edikasyon, agrikilti, administrasyon, konstriksyon, antreprenarya. Leta ak sektè prive a ta kapab itilize baz done sa pou konekte konpetans ak bezwen peyi a. ## YON OPÒTINITE, MEN PA YON MIRAK Higgins Brothers Surgicenter ap montre yon bagay ki enpòtan: Ayiti toujou bezwen moun li yo. Men pou Ayiti rekipere pwofesyonèl li yo, peyi a dwe fè plis pase rele yo. Li dwe kreye kondisyon pou yo kapab viv, travay epi bati avni yo. Sinon nou pral mande yon enfimyè kite yon sistèm kote li te konstwi yon karyè pou li retounen nan yon peyi kote li pa menm sèten li ka rive travay san danje. Sa pa yon politik retou. Sa se yon sakrifis. ## ALAINSHOW POZE KESYON AN Si yon pwofesyonèl ayisyen pase 10, 15 oswa 20 ane Ozetazini ap travay kòm enfimyè, nursing assistant, home health aide, teknisyen oswa lòt pwofesyonèl sante, ki kondisyon Ayiti dwe mete sou pye pou fè moun sa a chwazi retounen volontèman? Epi kestyon ki pi gwo a: Èske fen oswa restriksyon TPS la ap sèlman kreye yon nouvo kris pou Ayisyen, oswa èske Ayiti kapab òganize yon estrateji pou transfòme yon pati nan kriz sa an retou konpetans? Paske yon peyi pa devlope sèlman ak lajan diaspora li. Li devlope tou lè li kapab rekipere konesans diaspora li. --- **ALAINSHOW NEWS**

AYITI AP RELE PWOFESYONÈL SANTE LI YO TOUNEN: YON LOPITAL VIZE AYISYEN KI TE SOU TPS OZETAZINI

Kòmantè