AlainShow — Solèy Débat

EntènasyonalAugust 29, 2026

LACHIN PALESOU KRIZ SEKIRITE AYITI A: SEKIRITE PA SIFI, FÒK LETA REKANPE EPI AYISYEN REPRANN DESTEN PEYI YO NAN MEN YO!

Nan reyinyon Konsèy Sekirite Nasyonzini 20 jiyè 2026 la, Anbasadè Lachin Sun Lei deklare sekirite pou kont li pa sifi: fòk Leta ayisyen an rekanpe, trafik zam yo koupe, epi Ayisyen reprann desten peyi yo nan men yo.

AlainShow

Kontribitè

Nan moman Ayiti ap travèse youn nan kriz sekirite, politik ak imanitè ki pi grav nan istwa resan li, Lachin pote devan Konsèy Sekirite Nasyonzini an yon mesaj ki ale pi lwen pase senp operasyon militè kont gang ame yo. Nan reyinyon Konsèy Sekirite Nasyonzini ki te fèt 20 jiyè 2026 sou sitiyasyon Ayiti a, reprezantan Lachin nan, Anbasadè Sun Lei, te mete aksan sou plizyè eleman Beijing konsidere kòm endispansab pou sòti peyi a nan kriz la: sekirite, tranzisyon politik, kontwòl trafik zam, pwoteksyon popilasyon sivil la, devlopman ekonomik ak kapasite Leta ayisyen an pou dirije pwòp peyi li. (United Nations) Sun Lei te rekonèt ke Polis Nasyonal Dayiti ansanm ak lòt fòs sekirite yo fè kèk pwogrè nan kèk operasyon. Men, dapre li, reyalite a rete grav: krim vyolan yo toujou prezan epi popilasyon sivil la kontinye peye yon gwo pri. Lachin mande otorite ayisyen yo ogmante efò pou konbat vyolans gang yo epi ranfòse gouvènans sekirite a. Men Beijing ensiste tou sou yon lòt bagay ki enpòtan: operasyon yo dwe fèt pandan y ap pwoteje sivil yo, espesyalman fanm ak timoun, ki pami gwoup ki pi vilnerab yo. (China Mission to the UN) LACHIN PA REJTE SIPÒ ENTÈNASYONAL, MEN LI MANDE KONTWÒL Pozisyon Lachin nan pa vle di Beijing kont tout asistans sekirite entènasyonal ann Ayiti. Okontrè, Lachin pran nòt deplwaman ak operasyon Gang Suppression Force — GSF, men li mande fòs sa a pou respekte dwa entènasyonal, montre anpil rezèv nan itilizasyon fòs, asire transparans nan operasyon li yo epi rann kont regilyèman devan Konsèy Sekirite Nasyonzini an. (China Mission to the UN) Nan yon lòt entèvansyon sou Ayiti nan mwa avril 2026, Sun Lei te menm mete aksan sou nesesite pou tout asistans sekirite entènasyonal respekte souverènte Ayiti epi pou peyi k ap dirije fòs entènasyonal yo aji avèk responsabilite devan pèp ayisyen an ak devan kominote entènasyonal la. (China Mission to the UN) Sa montre youn nan prensipal liy diplomatik Lachin sou dosye Ayiti a: asistans entènasyonal kapab nesesè, men li pa dwe vin ranplase Leta ayisyen ni retire Ayisyen kapasite pou deside avni peyi yo. ZAM ILEGAL YO: YON DOSYE LACHIN METE NAN SANT DEBA A Se sou kestyon zam ak minisyon ilegal yo Lachin prezante youn nan kritik ki pi sevè li yo. Sun Lei deklare trafik kontinyèl zam ak minisyon ilegal k ap antre ann Ayiti se youn nan gwo faktè ki alimante vyolans gang yo. Lachin mande kominote entènasyonal la, espesyalman sa li rele “prensipal peyi sous zam ak minisyon ilegal yo ann Ayiti”, pou aplike anbago zam Konsèy Sekirite a avèk plis rigè. (China Mission to the UN) Nan deklarasyon jiyè 2026 la, Sun Lei pa nonmen Etazini dirèkteman nan fraz sa a. Men pozisyon Beijing nan pa vrèman anbig. Nan plizyè lòt entèvansyon ofisyèl sou Ayiti, diplomat chinwa yo te nonmen Etazini kòm prensipal sous anpil nan zam ilegal k ap antre nan peyi a. An 2024, Lachin te menm mande Washington ranfòse kontwòl zam ak minisyon epi amelyore pataj enfòmasyon ak peyi nan rejyon an. (China Mission to the UN) Pozisyon sa a pa soti sèlman nan diskou diplomatik Beijing. Yon rapò ekspè Nasyonzini te deja fè konnen majorite zam ak minisyon trafik ilegal ki antre ann Ayiti, dirèkteman oswa atravè lòt peyi, soti Ozetazini. Yon lòt rapò Nasyonzini te idantifye mache ameriken an kòm prensipal sous istorik zam pou rezo kriminèl ayisyen yo. (Official Document System) Kidonk, kestyon AlainShow la vin inevitab: Èske li posib pou kominote entènasyonal la genyen yon batay serye kont gang ann Ayiti pandan gwo kantite zam ak minisyon kontinye jwenn chemen pou antre nan men menm gang sa yo? POU LACHIN, KRIZ LA PI FON PASE GANG YO Men Beijing pa limite analiz li ak kestyon zam. Sun Lei fè konnen kriz sekirite Ayiti a se sèlman yon sentòm. Dapre Lachin, pwoblèm ki pi pwofon an se plizyè ane feblès Leta, move fonksyònman enstitisyon yo, bès ekonomik ak soudevlopman. (China Mission to the UN) Sa vle di menm si operasyon sekirite ta rive febli gang yo, kriz la kapab repwodui si Leta pa kapab retabli sèvis piblik, jistis, travay, edikasyon ak opòtinite ekonomik. Se poutèt sa Beijing mande otorite ayisyen yo ogmante envestisman nan bezwen popilasyon an, espesyalman nan manje, edikasyon, travay ak sèvis debaz. Lachin di li sipòte ajans devlopman ak ajans imanitè Nasyonzini ansanm ak lòt patnè entènasyonal ki vle ede Ayiti. Men Beijing ajoute yon prensip enpòtan: asistans etranje dwe ede Ayiti devlope pwòp kapasite li olye li kreye yon peyi ki toujou depann sou asistans deyò. (China Mission to the UN) YON GOUVÈNMAN LEJITIM AK ELEKSYON YO TOU NAN EKWASYON AN Gen yon lòt aspè pozisyon Lachin nan ki pa dwe neglije. Sun Lei di youn nan kle pou kase sik kriz Ayiti a se rive etabli yon gouvènman lejitim, efikas epi ki rann kont. Li mande aktè politik ayisyen yo montre volonte politik reyèl, jwenn yon konsansis pi laj atravè dyalòg epi prepare kondisyon pou òganize eleksyon kredib ak enklizif san nouvo reta. (China Mission to the UN) Kidonk, pou Beijing, sekirite pa kapab separe ak kestyon legitimite politik la. Yon Leta ki pa gen otorite, enstitisyon ki pa fonksyone ak yon tranzisyon politik ki pwolonje san fen kapab kontinye kreye espas kote gang ak lòt rezo kriminèl ranplase pouvwa piblik la. “AVNI AYITI DWE KONSTWI PA AYISYEN YO” Nan fen deklarasyon li a, Sun Lei prezante sa ki kapab konsidere kòm rezime filozofi Lachin sou dosye Ayiti a. Li deklare ke, finalman, se pèp ayisyen an ki dwe konstwi avni Ayiti epi pran avni li nan pwòp men li. Beijing di li pare pou travay ak kominote entènasyonal la pou jwe yon wòl konstriktif nan direksyon lapè, estabilite ak devlopman dirab ann Ayiti. (China Mission to the UN) Pou rezime pozisyon Lachin nan: Sekirite + koupe trafik zam + pwoteksyon sivil + yon Leta lejitim + eleksyon kredib + devlopman ekonomik + souverènte ayisyen. ANALIZ ALAINSHOW | MEN KESYON KI RETE A Pozisyon Beijing nan kapab sonnen atiran pou anpil Ayisyen, espesyalman lè li mete souverènte, responsabilite Leta ak trafik zam nan sant kestyon an. Men AlainShow dwe evite tonbe nan yon lòt pyèj: yon bon diskou diplomatik pa otomatikman yon politik ki bay rezilta. Se poutèt sa kestyon ki dwe poze Lachin menm jan ak Etazini, Lafrans, Kanada ak tout lòt gwo aktè yo se: Kisa nou pare pou fè konkrètman? Si Beijing di gang yo pa ka bat pandan zam kontinye antre nan peyi a, ki mekanis konkrè Lachin pare pou finanse pou ede kontwole zam yo? Si Lachin di devlopman ekonomik se youn nan solisyon fondamantal yo, ki pwojè ekonomik, enfrastrikti, agrikilti, enèji oswa endistriyèl li dispoze pote pou Ayiti? Si Beijing defann souverènte ayisyen, èske sa vle di li dispoze sipòte konstriksyon enstitisyon ayisyen ki kapab kanpe poukont yo? Paske apre plizyè dizèn ane deklarasyon, misyon entènasyonal, tranzisyon ak konferans diplomatik, pèp ayisyen an pa bezwen sèlman yon lòt analiz sou kriz li. Li bezwen rezilta. E se la vrè deba AlainShow la kòmanse: Èske Lachin kapab reprezante yon lòt opsyon estratejik pou Ayiti, oswa èske pozisyon Beijing nan ap rete sitou yon kritik sou fason peyi oksidantal yo jere dosye ayisyen an? Se pa paske yon aktè kritike ansyen modèl la sa vle di otomatikman li genyen yon pi bon modèl. Ayiti dwe analize tout patnè li yo dapre enterè peyi a, pa dapre rivalite ant gwo pisans yo. Paske nan fen jounen an, ni Washington, ni Beijing, ni Paris, ni Moskou pa dwe deside desten Ayiti. Desten Ayiti dwe retounen nan men Ayisyen.

Videyo

Ulysse Jean Chenet pran pozisyon sou masak Kenscoff la — yon mesaj pou entènasyonal la ak dirijan ayisyen yo: sekirite anvan tout bagay, non pou koripsyon!

Kòmantè

  • Poko gen kòmantè. Se ou k ap premye a.
← Retounen lakay