Poukisa se mwen?

Nan tèks « Poukisa se mwen? », Alain Mackendy Joseph sèvi ak pwòp vwa li pou pote memwa pèp nwa a, doulè Ayiti ak eksperyans moun ki oblije kite peyi yo.

POUKISA SE MWEN? Yon tèks Alain Mackendy Joseph, nan pwojè liv li « Plim mwen, pli mwen » Entèpretasyon lide otè a Nan tèks « Poukisa se mwen? », Alain Mackendy Joseph sèvi ak pwòp vwa li pou pote memwa pèp nwa a, doulè Ayiti ak eksperyans moun ki oblije kite peyi yo. Lè li prezante Toussaint Louverture kòm granpapa li, Jean-Jacques Dessalines kòm papa li, epi Nelson Mandela, Thomas Sankara ak Muammar Gaddafi kòm gran frè li, li pa pale de yon fanmi biyolojik. Se yon fanmi senbolik ki mare ak rezistans, liberasyon, diyite nwa ak souverènte pèp afriken yo. Otè a mete yon gwo kontradiksyon devan lektè a: Ayiti se peyi ki ede libète moun nwa pran nesans, men se menm peyi sa a yo kontinye imilye, eksplwate ak mete sou kote. Pitit peyi sa a, lè li oblije ale lòt bò dlo, pa toujou jwenn repo li t ap chèche a. Li rankontre diskriminasyon, presyon ekonomik, solitid ak yon sistèm ki mezire valè moun selon koulè po yo, kapasite yo pou pwodui ak kantite lajan yo genyen. Kesyon « Poukisa se mwen? » an pa yon demann pou moun pran pitye pou otè a. Se yon akizasyon kont yon mond ki pale anpil de dwa moun, egalite ak lanmou, pandan pratik li yo souvan kontredi bèl prensip sa yo. Malgre tout blesi sa yo, tèks la pa fini nan dezespwa. Li fini sou yon deklarasyon fyète ak rezistans: otè a rete kanpe paske li se pitit Manman Libète a. POUKISA SE MWEN? Mwen soti nan zantray Lafrik. San anpil literati, ann antre dwat nan nannan koze a: mwen se pitit Lafrik, fwi Kongo, Gine ak Benen. Mwen se imaj kouraj tout moun nwa sa yo; se yo mwen reprezante. Mwen se ti frè Nelson Mandela. Mwen se ti frè Muammar Gaddafi ak Thomas Sankara. Granpapa mwen se Toussaint Louverture. Papa mwen se Jean-Jacques Dessalines. Zansèt mwen yo te sibi kat syèk esklavaj, anba lòd kolon yo, ap travay depi solèy leve jouk solèy kouche. Lanmou papa mwen te genyen pou byennèt limanite te mennen l sakrifye kò li ak nanm li pou libète te kapab pran nesans, jouk li te resevwa tit liberatè: Liberatè moun nwa yo. Wi, moun nwa yo ak esklavaj kolon yo te sèvi pou simen laterè nan mitan nou. Soti 17 oktòb 1806 rive 17 oktòb 2019, 213 ane te pase, men tan pa janm retire valè lò nan kouraj papa mwen. Mwen grandi sou yon tèritwa kote libète te avèg epi kote fwèt te pi bon zanmi moun nwa. Yon tèritwa ki travèse anpil sezon soufrans. Men, se sou menm tè sa a libète te pran nesans; li te libere moun nwa epi li te pase esklavaj menòt. Yon tèritwa ki, jouk jodi a, rete Eldorado kolon yo. Yo transfòme l an lanfè pou mwen, pou fòse m kite l, abandone l epi imilye l. Poutan, lè mwen ale lòt bò dlo, se pa dwa mwen yo yo respekte plis. Apre tout soufrans sa yo, mwen te oblije pran distans mwen ak peyi mwen. Mwen pati aletranje. Mwen te panse mwen t ap jwenn repo. Men, Bondye mwen! Se la mwen vin oblije goumen pi rèd toujou. Mwen te oblije aprann adapte m ak kondisyon mwen pa t janm konnen anvan. Lavi a te vin pi egzijan chak jou. Lè mwen pa kapab satisfè egzijans li yo, yo voye m jete. Men, poukisa se mwen? Poukisa se mwen? Poukisa se pa ou? Poukisa? Poukisa, anba syèl pa mwen, solèy la boule pi rèd? Poukisa, anba syèl pa mwen, fredi a pi brital epi li koupe po mwen? Poukisa ou pa menm vle koute m? Poukisa ou jije m sou koulè po mwen? Poukisa ou vle kenbe baryè ant ras yo, alòske nou tout ap viv sou menm planèt la? Poukisa mwen egziste nan yon mond konsa? Poukisa se toujou diskriminasyon mwen rankontre? Poukisa, malgre tout efò mwen, sosyete a toujou ap eseye fèmen pòt la devan mwen? Poukisa yo rele nou moun? Poukisa yo pale de limanite, sansiblite ak lanmou? Poukisa? Poukisa se lajan ki toujou okipe premye plas? Poukisa, nan mond sa a, lanmou toujou ap chanje figi? Poukisa dwa moun, nan liv, se sèlman bèl fraz? Poukisa lavi moun ap vin pi menase chak jou? Poukisa, jodi a, gen lopital ki sanble ap vann maladi olye yo bay lasante? Poukisa teknoloji, ki te dwe rapwoche nou, ap fè anpil fanmi soufri? Poukisa dyalòg ap disparèt nan mitan moun? Mwen soufri nan nanm mwen. Mwen soufri nan po mwen. Nan fon kè mwen, mwen rete yon moun nwa. Malgre tout doulè yo, diyite mwen rete entak. Malgre tout kalòt advèsè a ban mwen, diyite mwen pa febli. Fyète mwen rete byen plante nan listwa mwen. Tout bagay toujou vivan nan mwen, tankou si se jodi a yo te rive. Paske mwen se pitit Manman Libète a. Mwen se Ayisyen. E nan tèks sa a, se Ayiti mwen reprezante. Otè: Alain Mackendy Joseph Pwojè liv: « Plim mwen, pli mwen »

Kòmantè